Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ

-
Thomas Nguyen
-
27.08.2020

Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ

Bầu cử tổng thống Mỹ đang ngày càng căng thẳng, không chỉ người dân Hoa Kỳ mà cả Thế giới cũng đang chờ đón kết quả. 

Hệ thống chính trị Hoa Kỳ

Hệ thống chính trị liên bang gồm 3 nhánh ngang hàng: Hành pháp (Tổng thống), Lập pháp (Quốc hội) và Tư pháp (Tòa án Tối cao).

Quốc hội gồm 2 viện: Hạ việnThượng viện. Hạ viện gồm 435 thành viên và Thượng viện gồm 100 người.

Nhiệm kỳ

  • Thành viên Hạ viện (Dân biểu) được bầu với nhiệm kỳ 2 năm. Không giới hạn về số lần bầu lại.
  • Thành viên Thượng viện (Thượng nghị sĩ) được bầu với nhiệm kỳ 6 năm và các cuộc bầu cử vào Thượng viện được diễn ra so le.  1/3 Thượng viện được bầu 2 năm một lần. Không giới hạn số lần bầu lại.
  • Tổng thống được bầu với nhiệm kỳ 4 năm, tối đa 2 nhiệm kỳ

Bầu cử liên bang Hoa Kỳ

Cuộc bầu cử Tổng thống được tổ chức mỗi 4 năm vào thứ Ba đầu tiên của tháng 11.

Năm nay, 3 cuộc bầu cử liên bang được tổ chức vào 3/11 gồm bầu cử Hạ viện, Thượng viện và Tổng thống.

Mỗi thành viên Hạ viện đại diện cho 1 khu vực. Số Dân biểu mỗi bang được xác định tỷ lệ thuận với dân số bang. Mỗi thành viên Hạ viện được bầu trực tiếp và người có số phiếu cao nhất sẽ đắc cử.

Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ
Số phiếu đại cử tri đoàn của từng bang/đặc khu trong kỳ bầu cử Tổng thống năm 2012 – 2020. Màu cam ám chỉ mất phiếu, màu xanh ám chỉ được thêm phiếu so với bầu cử 2008.

 

Đại cử tri Đoàn

Tổng thống được bầu gián tiếp. Mỗi bang trong số 50 bang và Washington DC được phân bổ số đại cử tri dựa trên số Dân biểu trong Quốc hội cộng với 2 Thượng nghị sĩ.

Cơ quan lập pháp mỗi bang xác định cách chọn đại cử tri. Phương pháp phổ biến nhất là sự đề cử của phân bộ mỗi Đảng ở từng bang và người được đề cử sẽ do cơ quan lập pháp bang duyệt. Các bang có luật yêu cầu đại cử tri phải cam kết bỏ phiếu cho ứng cử viên Tổng thống mà Đảng đề cử.

Để dễ hiểu, 1 cử tri muốn bỏ phiếu cho Trump sẽ bỏ phiếu cho nhóm đại cử tri do chi nhánh Đảng Cộng hòa tại bang đề cử (được cơ quan lập pháp bang phê duyệt).

Ngoại trừ 2 bang Nebraska và Maine, ứng viên nào giành được đa số phiếu ở 1 bang hoặc Washington DC sẽ thắng tất cả các đại cử tri. Ở Nebraska và Maine, các đại cử tri được chọn dựa trên tỷ lệ phiếu mà ứng cử viên của họ nhận được.

Có tổng số 535 đại cử tri (đại diện cho 435 dân biểu và 100 thượng nghị sĩ).

Đại cử tri mỗi người bỏ một phiếu duy nhất trong cơ quan lập pháp bang của họ vào giữa tháng 12. Tổng thống được bầu nếu nhận được hơn 1/2 số phiếu đại cử tri hoặc 270 phiếu.

Có xảy ra trường hợp Tổng thống đắc cử chiếm đa số phiếu đại cử tri nhưng không giành được đa số phiếu phổ thông. Bầu cử năm 2016 là ví dụ. Số người bỏ phiếu cho Hillary Clinton nhiều hơn Donald Trump là 3 triệu. Ông Trump đã chiến thắng sít sao tại vừa đủ các bang để giành được nhiều phiếu đại cử tri hơn Clinton.

Sau kỳ bầu cử năm nay, Tổng thống sẽ tuyên thệ nhậm chức vào 20/01/2021.

Mỗi bang và Washington DC được phân bổ số đại cử tri dựa trên số Dân biểu trong Quốc hội + 2 Thượng nghị sĩ

 

Khuynh hướng bỏ phiếu

Ở Mỹ, bỏ phiếu không mang tính bắt buộc. Dựa vào xu hướng bỏ phiếu trong quá khứ, giới bình luận Mỹ gọi các bang có truyền thống bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa là bang Đỏ. Bang có truyền thống bỏ phiếu cho đảng Dân chủ được gọi là bang Xanh.

Các bang khác gọi là bang nghiêng ngửa vì tính cạnh tranh cao và có thể ngả về đảng này hoặc đảng kia. Các bang này sẽ là chiến trường mà mỗi bên xây dựng 1 liên minh để thắng.

Việc bỏ phiếu phụ thuộc vào nhiều biến số, bao gồm nhưng không giới hạn những yếu tố sau:

• Đảng phái: nhiều người Mỹ ghi danh là đảng viên Dân chủ hơn đảng viên Cộng hòa nhưng tỷ lệ đảng viên đảng Cộng hòa đi bỏ phiếu nhiều hơn đảng viên đảng Dân chủ

• Cử tri thành thị (đảng Dân chủ), ngoại ô (cử tri có khả năng đổi chiều) và nông thôn (đảng Cộng hòa)

• Da trắng (chia đều giữa 2 đảng), người Mỹ gốc Phi (đảng Dân chủ), người Mỹ gốc các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha (phân tán nhưng nghiêng về đảng Cộng hòa) và người Mỹ bản địa.

• Nam – Nữ (Nam giới ủng hộ Trump hơn, trong khi nhiều phụ Nữ ủng hộ Biden)

• Trình độ Cao đẳng/Đại học (đảng Dân chủ) – những người có trình độ trung học hoặc ít học (đảng Cộng hòa)

• Lao động phổ thông (phân tán giữa các đảng nhưng đa phần ủng hộ Trump vào 2016) – nhân viên văn phòng – người lao động có chuyên môn, giáo viên (đảng Dân chủ)

• Tôn giáo – người theo Tin Lành bỏ phiếu cho Trump, người Công giáo phản đối việc phá thai bỏ phiếu cho Trump, người theo Do Thái giáo có xu hướng bỏ phiếu cấp tiến, bầu cho đảng Dân chủ

Những yếu tố về nhân khẩu học trên đây thay đổi theo từng tiểu bang.

Kết quả bầu cử phụ thuộc nhiều vào động cơ thúc đẩy người dân bỏ phiếu. Theo truyền thống thì tỷ lệ cử tri đi bầu cao có lợi cho phe Dân chủ. Yếu tố về thời tiết như vào mùa đông, thời tiết xấu cũng làm giảm lượng cử tri đi bỏ phiếu, gây bất lợi cho đảng Dân chủ.

Năm nay, đại dịch tạo ra sự không chắc chắn. Ở vài  bang, việc bỏ phiếu qua đường bưu điện đang bị Tổng thống Trump và những người ủng hộ ông lên án gay gắt. Có 2 mối lo ngại chính trong hình thức này: sự gian lận cử tri và sự chậm trễ trong việc gửi và nhận phiếu bầu do sự vận hành thiếu hiệu quả của Bưu điện Hoa Kỳ.

Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ

Thăm dò dư luận

Thăm dò dư luận là sự tổng hợp nhanh về cảm giác của cử tri tại một ngày cụ thể. Tất cả các cuộc thăm dò này đều có sai số dẫn đến việc hiểu sai.

Có xu hướng lấy trung bình kết quả các cuộc thăm dò quốc gia từ nhiều tổ chức khác nhau để xác định xu hướng chính. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò quốc gia và mức trung bình các cuộc thăm dò quốc gia không tính đến sự khác biệt ở từng bang. Điều này đã diễn ra vào 2016 khi các cuộc thăm dò cho thấy Hillary dẫn đầu.

Thăm dò cấp bang tập trung ở bang có khả năng thay đổi và đưa ra những chỉ số tốt hơn so với các thăm dò quốc gia.

Hiện tại, các cuộc thăm dò quốc gia đang cho thấy Biden thắng với tỷ lệ chênh lệch lớn, bao gồm cả một số bang được xem là đấu trường. Tuy nhiên, cần phải nhìn vào biên độ sai số.

Ông Trump đang mất dần sự ủng hộ của phụ nữ da trắng vùng ngoại ô và người Mỹ lớn tuổi đã về hưu vốn ủng hộ ông vào năm 2016.

Ông Biden phải giành được sự ủng hộ của nhóm người trẻ cấp tiến của Bernie Sanders và Elizabeth Warren và khuyến khích họ đi bỏ phiếu. Biden phải thể hiện được việc đứng ở thế cân bằng vì nếu tiến quá xa về cánh tả sẽ khiến các đảng viên Dân chủ không quá cực đoan sẽ né tránh ông. Một thế trung dung của Biden có thể thu hút các cử tri đảng Cộng hòa, những người không có thiện cảm với Trump.

Biden thắng Trump về xử lý đại dịch, song việc điều hành nền kinh tế giúp Trump giữ được sự ủng hộ từ nhóm ủng hộ nòng cốt – đó là tầng lớp lao động ít học, những người cảm thấy bị gạt ra bên lề bởi giới thượng lưu Washington (Hillary Clinton).

Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ

Bắt đầu chiến dịch tranh cử

Chiến dịch tranh cử Tổng thống đã chính thức bắt đầu với các đại hội Đảng.

Đảng Dân chủ tổ chức đại hội từ 17-20/8, còn Đảng Cộng hòa là vào 24-27/8. Do đại dịch, các sự kiện này được thực hiện trực tuyến. Mỗi đại hội chính thức đề cử ứng viên cho vị trí Tổng thống và Phó Tổng thống. Đảng Dân chủ đề cử Biden và đảng Cộng hòa đề cử Trump.

Biden đã chọn Thượng nghị sĩ Kamala Harris làm ứng viên Phó Tổng thống. Mike Pence là người đồng hành tranh cử của Trump.

Có thể có từ 3-4 cuộc tranh luận Tổng thống được phát trên truyền hình quốc gia; thường những tranh luận này không có khả năng thay đổi suy nghĩ các cử tri, trừ những người đang lưỡng lự. Điều này sẽ xảy ra khi có ứng viên mắc lỗi khủng khiếp hoặc thua cuộc tranh luận.

Bầu cử 2020: Hiểu đơn giản về hệ thống chính trị Hoa Kỳ
Hai ứng viên cho vị trí Phó Tổng thống sẽ lên lịch tranh luận với nhau.

 

Ông Trump rất xuất sắc trong việc tổ chức các cuộc vận động lớn trong nhà nhưng điều này không còn chắc chắn do COVID 19.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cùng chuyên mục
Tin mới
Tin nổi bật
Loading...
... Tin Đăng ... Home ... Bài Viết