Tấm chắn che mặt có chặn được Covid-19 không?

-
Thomas Nguyen
-
16.09.2020

Hít một hơi, Kerstin Rosenfeldt bước lên trên bục cao. Đèn tắt. Không khí tĩnh lặng. Cô mở miệng phát ra đoạn ngắn giai điệu opera. Khi hát, một màn mịn những giọt nhỏ li ti bắn ra từ đường thở của cô, ánh đèn sáng choang tắt ở một phía làm cho chuyển động xoay vòng của những giọt bắn hiện rõ.

Với mỗi từ phát ra, đám mây giọt bắn bay nhanh về phía trước, sau đó quay vòng trong không khí cách khoảng 1m trước mặt cô. Màn sương này là khí dung mô phỏng, được cấu thành từ hơi nước cô đã hít vào trước khi bắt đầu hát.

Lớp khí dung này là để tái hiện lớp màng mịn dịch hô hấp được phun ra khi nói, thở và hát. Mỗi khi thốt ra vài từ, chúng ta sẽ phun ra hàng ngàn giọt bắn khí dung không thể nhìn thấy được bằng mắt thường dù chúng ở trước mặt.

Tấm chắn che mặt có chặn được Covid-19 không?
Khí dung và giọt bắn bay xa nhất khi ho hoặc hắt hơi, nhưng ta vẫn xả ra chúng khi hát, nói hoặc thậm chí chỉ thở.

Khi bị nhiễm Covid-19, mỗi giọt khí dung chứa hàng nghìn hạt có virus, mỗi hạt đều có khả năng lây nhiễm cho người xung quanh nếu hít phải. Nhiều bằng chứng cho thấy các hạt khí dung lơ lửng có virus corona, đóng vai trò lớn trong việc lây lan Covid-19.

Những luồng khí dung từ miệng và mũi của ca sĩ được theo dõi chặt bằng camera tốc độ cao do Matthais Echternach, trưởng khoa âm thanh và thính học nhi tại Bệnh viện Đại học Ludwig-Maximilians, và Stefan Kniesburges, chuyên gia cơ học chất lỏng Bệnh viện Đại học Erlangen, thiết lập.

Họ hy vọng là có thể xác định được là các ca sĩ cùng trình diễn trên sân khấu hoặc trong dàn hợp xướng cần phải giữ khoảng cách với nhau và với khán giả bao xa để giảm lây lan.

Mức độ văng xa của khí dung khi ca sĩ hát bằng nội lực thật là đáng kinh ngạc. Vài ca sĩ chuyên nghiệp có thể tạo ra đám mây khí dung xa 1,4m trước mặt. Những giọt bắn lớn hơn, giống những giọt nước bọt nhỏ, bay về phía trước và bay xuống dưới, đáp lên những bề mặt cách xa 1,5m.

Ho làm các hạt khí dung bay xa hơn, lên đến 1,9m, trong khi các nghiên cứu khác chỉ ra rằng hắt hơi có thể bắn ra các đám mây khí dung xa tới 8m. Khi đeo khẩu trang – loại bác sĩ đeo trong phẫu thuật thì tình hình thay đổi đáng kể.

Thay vì bay cuồn cuộn trước mặt, luồng khí bắn ra bị chặn lại. Các tia khí dung bắn lên qua những khoảng hở chiếc khẩu trang che trên mũi, thoát ra 2 bên. Rõ ràng là virus vẫn thoát ra không khí qua khẩu trang theo cách này, nhưng lượng khí dung mang virus giảm đi đáng kể.

Hát khi đeo khẩu trang gần như là không thể. Vì vậy, đã có 1 thí nghiệm khác với 2 ca sĩ đeo tấm chắn.

Đó là tấm chắn nhựa mà bác sĩ điều trị bệnh nhân Covid-19 thường đeo, hiện nay những tấm chắn này đang phổ biến ở những nơi khác như cửa hàng, thẩm mỹ viện và quán bar.

Ở một số quốc gia, bao gồm cả Vương quốc Anh, chính phủ đưa ra lời khuyên chính thức rằng những ai làm các công việc tiếp xúc gần gũi với công chúng, chẳng hạn thợ làm tóc, thợ cắt tóc, thợ làm đẹp, thợ xăm và thợ chụp hình studio, phải đeo tấm chắn.

Một số bang của Mỹ khuyến cáo người làm chứng trước tòa, giảng viên hoặc biểu diễn trước công chúng phải đeo tấm che mặt.

Những tấm chắn này chắc chắn rất hiệu quả trong việc ngăn những giọt bắn lớn từ nước bọt bắn khỏi miệng người đeo. Tương tự, chúng cũng giúp giữ cho nước bọt của người khác không bắn vào mặt người đeo. Vấn đề là điều gì sẽ xảy ra với khí dung khi đeo tấm chắn nhựa?

Kerstin Rosenfeldt thở ra một lồng ngực đầy hơi nước trước khi hát để chứng minh các hạt siêu nhỏ có thể bay xa tới đâu theo đường hô hấp.
Gần như toàn bộ khí dung đều bám xung quanh tấm chắn và văng xa với khoảng cách bằng với khoảng cách khi không đeo. Những kết quả này chưa được công bố, nhưng chúng là lời cảnh báo cho bất kỳ ai chỉ dựa vào tấm chắn để giữ an toàn khi lệnh phong tỏa được nới lỏng. Chúng chắc chắn không hiệu quả khi bạn tiếp xúc gần với ai đó.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ cũng không khuyến nghị sử dụng tấm chắn trong các hoạt động thông thường hàng ngày hoặc dùng thay thế cho khẩu trang.

Nghiên cứu chưa công bố gần đây của Viện Nghiên cứu Sinh học Israel đã sử dụng giấy nhạy nước dán quanh mặt mannequin (man nơ canh) đeo tấm chắn nhựa. Với những giọt bắn lớn xịt trực tiếp vào mặt mannequin ở khoảng cách 60cm khi ho hoặc hắt hơi, nó có hiệu quả như khẩu trang. Tấm chắn cũng dường như có hiệu quả hơn gấp 10 lần trước khí dung mịn so với khẩu trang.

Tấm chắn mang lại một số lợi thế so với khẩu trang, chẳng hạn như bảo vệ mắt – vốn có thể là điểm xâm nhập vào cơ thể của một số virus. Chúng cũng có thể giúp giảm nguy cơ mọi người chạm tay lên mặt và bị lây nhiễm bất kỳ loại virus nào dính vào tay họ.

“Tấm chắn đem lại một số lợi thế,” Eli Perencevich, nhà dịch tễ học tại Đại học Iowa, viết trong một bài báo mới đây trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ để kêu gọi sử dụng rộng rãi tấm chắn.

Trong khi khẩu trang y tế có độ bền hạn chế và ít có khả năng được tái chế thì tấm chắn có thể được dùng đi dùng lại, dễ dàng được làm sạch bằng xà phòng và nước hoặc các chất khử trùng gia dụng thông thường. Người đeo khẩu trang y tế thường phải tháo nó ra để giao tiếp với những người xung quanh; điều này không cần thiết khi đeo tấm chắn.

Tấm chắn che mặt có chặn được Covid-19 không?

Nhưng tấm chắn dường như chỉ thực sự hiệu quả trong điều kiện lý tưởng: khi ai đó ho trực tiếp lên bề mặt nhựa. Trong hầu hết các tình huống hàng ngày, chẳng hạn như trong tiệm làm tóc, người đeo tấm chắn có thể di chuyển đến gần khách hàng khi họ cắt tóc.

Khi các nhà nghiên cứu Israel di chuyển ‘nguồn gây ho’ chỉ 30cm lên trên hoặc dưới khẩu trang – nhưng vẫn giữ nó cách xa 60cm theo chiều ngang – khuôn mặt mannequin lốm đốm những giọt nước bắn ra xung quanh các cạnh của tấm chắn. 

Trong tình huống này, ước tính rằng tấm che mặt chỉ có hiệu quả 45% trong việc chặn các giọt bắn. Các thí nghiệm với khí dung và giọt bắn thật sự có chứa virus mới chỉ được thực hiện rất ít, nhưng phân tích do Viện Sức khỏe và An toàn Lao động Quốc gia Hoa Kỳ phát hiện rằng tấm chắn có thể chặn 96% các giọt bắn lớn khi các giọt bắn này chứa virus cúm. Nhưng với giọt ho khí dung nhỏ hơn – kích thước chưa tới 3,4 micromet, tấm chắn chỉ chặn được 68%.

Nhưng có một vấn đề phức tạp khác nữa.

Màn sương mịn thoát ra khi nói chuyện, hát hoặc ho không đơn giản biến mất khi nó bắn cách xa 1m. Trong khi các giọt lớn hơn sẽ nhanh rơi xuống đất hoặc bề mặt khác, các giọt bắn siêu nhỏ có thể vẫn lơ lửng trong không khí vài phút và một số trường hợp là hàng giờ với điều kiện rất tĩnh lặng.

Các căn phòng được thông gió tốt, hoặc những căn phòng không khí bị xáo động, thời gian chúng lơ lửng trong không khí được cho là thấp hơn nhiều.

Một số báo cáo cho thấy những giọt bắn nhiễm virus lây lan qua hệ thống thông gió của tòa nhà – miếng gạc của cửa thoát khí tại 1 bệnh viện ở Singapore điều trị cho bệnh nhân Covid-19 được xét nghiệm dương tính với virus.

Khi khí dung chứa đầy virus bay lảng vảng trong phòng, chúng dễ dàng len lỏi vào các khe hở lớn ở mé tấm chắn nhựa. Thí nghiệm của Viện Quốc gia về An toàn và Vệ sinh Lao động cho thấy khí dung phân tán khắp phòng trong 30 phút sau khi ho. Trong tình huống này, tấm chắn giúp giảm chỉ 23% lượng khí dung chứa virus được hít vào.

Nhiều nghiên cứu cho thấy virus có thể tồn tại trong những giọt bắn đến 3 giờ đồng hồ dưới dạng lơ lửng trong không khí. Hầu hết các nhà nghiên cứu đồng ý rằng cách hiệu quả nhất để sử dụng tấm chắn là đeo thêm một chiếc khẩu trang bên dưới.

Khoảng trống giúp khí dung thoát ra và xâm nhập – ngay cả với khẩu trang khít chặt như mặt nạ phòng độc N95, râu ria quanh chỗ khép có thể làm giảm hiệu quả của chúng. Đối với người muốn tham gia trở lại dàn hợp xướng hoặc hát trong các buổi lễ tôn giáo đều giữ khoảng cách ít nhất 2,5m ở phía trước và 1,5m ở 2 bên. Phòng được thông gió tốt cũng rất quan trọng

 

 # Cập nhật nhanh:
Cùng chuyên mục
Tin mới
Tin nổi bật
Loading...
... Tin Đăng ... Home ... Bài Viết